Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji w Radzie Miasta Lipna zaistniałej w wyniku śmierci jednego z radnych oraz zaniechania przez wojewodę kujawsko-pomorskiego działań w tych okolicznościach

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 8 lipca 2005 r. (sygn. SPS-0202-10444/05) dotyczącego interpelacji Posła na Sejm RP Pana Tomasza Markowskiego w sprawie sytuacji w Radzie Miasta Lipno, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.    Sytuacja w Gminie Lipno pozostaje przedmiotem zainteresowania zarówno Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Wystąpienia radnych Rady Miejskiej w Lipnie wskazujące na komplikującą się sytuację nie pozostawały bez odpowiedzi oraz reakcji organu nadzoru. Należy wskazać, iż ze względu na powstały w Radzie Miejskiej w Lipnie konflikt organ ten utracił możliwość skutecznego funkcjonowania. Według informacji przekazanych przez przedstawiciela Rady Ministrów w województwie Kujawsko-Pomorskim, ostatnia sesja Rady odbyła się w dniu 28 lutego br. Wnioski o zwołanie sesji, składane przez radnych oraz Burmistrza Lipna - będące reakcją na niepodejmowanie działań przez Przewodniczącego Rady oraz wiceprzewodniczących - nie odniosły skutku. Również działania podejmowane przez organ nadzoru nie przyniosły pożądanych rezultatów. W trakcie spotkania z Burmistrzem Lipna, Przewodniczącym Rady oraz jego zastępcami, które odbyło się w dniu 27 kwietnia 2005 r. w Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim, Przewodniczący Rady oraz jego zastępcy stwierdzili, iż nie podejmą czynności zmierzających do zwołania sesji Rady Miejskiej w Lipnie. Istotnym przy tym pozostaje, iż zarówno Przewodniczący Rady, jak również jego dwaj zastępcy złożyli rezygnacje (odpowiednio: z dniem 1 kwietnia i 30 marca br.), które pomimo ich nieprzyjęcia przez organ stanowiący, w świetle przepisu art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z poźn. zm.), stały się prawnie skuteczne z upływem ostatniego dnia miesiąca, w którym uchwały w sprawie przyjęcia rezygnacji winny być podjęte. Mając na uwadze, iż kompetencją wyłącznie przewodniczącego rady bądź jego zastępcy pozostaje zwoływanie sesji rady gminy, w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe funkcjonowanie organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, który w świetle art. 20 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym obraduje wyłącznie na sesjach. Organ nadzoru wskazywał również, iż wskutek zaistniałego stanu rzeczy Rada Miejska w Lipnie nie podjęła, w przewidzianym prawem terminie, uchwały budżetowej oraz uchwały w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów. Nie było możliwe również rozpatrzenie sprawozdania z wykonania budżetu oraz podjęcia uchwały w sprawie absolutorium, jak też zaprzysiężenie nowo wybranego w wyborach uzupełniających radnego.    Przedmiotowa sytuacja była oceniana przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, MSWiA oraz Rządowe Centrum Legislacji pod kątem możliwej ingerencji nadzorczej. W analizowanym przypadku zasada praworządności w funkcjonowaniu władzy publicznej wiąże się ściśle z inną konstytucyjną zasadą - samodzielności samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 87 ustawy o samorządzie gminnym, jakiekolwiek ingerencje organów nadzoru w działalność gmin mogą następować tylko w wypadkach przewidzianych prawem. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego nie jest więc wartością absolutną i w sytuacjach prawem przewidzianych może zostać ograniczona. Środek nadzoru musi być jednak adekwatny do ujawnionych naruszeń. Władczo wpływać na działalność organów jednostek samorządu terytorialnego może między innymi Prezes Rady Ministrów, którego kompetencje obejmują środki nadzoru o personalnym charakterze. Są to środki nadzoru o stosunkowo najwyższym stopniu dotkliwości dla korporacji samorządowych, bowiem ich zastosowanie nie pozostaje bez wpływu na byt wyłanianych w demokratyczny sposób organów. Stosowane winny więc być z najdalej posuniętą ostrożnością i w wyjątkowych sytuacjach.    W kontekście okoliczności, które zaistniały w Gminie Lipno, należy wskazać między innymi na możliwość ustanowienia zarządu komisarycznego bądź rozwiązania rady gminy przez Sejm na wniosek Prezesa Rady Ministrów. Przesłanki zastosowania ww. instrumentów nadzorczych są jednak odmienne. O ile zawieszenie organów gminy i ustanowienie zarządu komisarycznego uzasadnia nierokujący nadziei na szybką poprawę i przedłużający się brak skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy (art. 97 ustawy o samorządzie gminnym), to podstawą do skierowania przez Prezesa Rady Ministrów wniosku do Sejmu o rozwiązanie organu stanowiącego gminy mogą być jedynie stwierdzone powtarzające się naruszenia Konstytucji lub ustaw (art. 96 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).    Wojewoda Kujawsko-Pomorski, uwzględniając utratę możliwości procedowania przez organ stanowiący Gminy Lipno, pismem z dnia 6 lipca 2005 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o rozważenie możliwości wystąpienia do Sejmu o rozwiązanie organu stanowiącego ww. jednostki samorządu terytorialnego. Według przekazanej z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów opinii Rządowego Centrum Legislacji, zastosowanie tak dolegliwego środka nadzoru wymaga ponownego przeanalizowania. Wydaje się również, że wniosek Prezesa Rady Ministrów nie ma dla Sejmu charakteru wiążącego, co w świetle zbliżającego się końca kadencji Parlamentu nie pozostaje bez znaczenia - szczególnie gdy bierze się pod uwagę konieczność szybkiego i skutecznego uregulowania zaistniałej sytuacji. Warto jednocześnie wskazać, iż wdrożenie procedury zmierzającej do zawieszenia organów gminy i ustanowienia zarządu komisarycznego - co jest również rozważane - wymaga dodatkowych ustaleń i opinii. W chwili obecnej przedmiotowa sprawa znajduje się w stadium analiz oraz uzgodnień pomiędzy MSWiA oraz Wojewodą Kujawsko-Pomorskim.    Sytuacja zaistniała w Gminie Lipno ma niewątpliwie precedensowy charakter i zdaje się wynikać nie tyle z nieodpowiednich przepisów, lecz z konfliktu pomiędzy członkami organu stanowiącego. Trudno więc w chwili obecnej - z uwagi na jednostkowy charakter problemu - przesądzać o konieczności zmiany obowiązujących regulacji, które w danym zakresie wydają się nie stanowić przyczyny trudności, z którymi boryka się Gmina Lipno. Warto zauważyć, iż wspólnoty samorządowe mają w granicach przewidzianych prawem zdolność oraz możliwość kształtowania swego ustroju, w tym także przesądzania o organizacji wewnętrznej oraz trybie pracy swoich organów.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jerzy Mazurek    Warszawa, dnia 28 lipca 2005 r.