Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie określenia algorytmu na dotację kulturalną

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 21 grudnia 1999 r., nr SPS-0202-3006/99, interpelacją posła Jerzego Jaskierni w sprawie określenia algorytmu na dotację kulturalną, pozwalam sobie poinformować i wyjaśnić, co następuje:    Ochrona dorobku kulturowego oraz wspieranie szeroko rozumianej działalności kulturalnej jest jednym z celów polityki społeczno-gospodarczej państwa. Cele te realizuje obecnie zarówno rząd, jak i jednostki samorządu terytorialnego.    W reformie ustrojowej państwa od 1 stycznia 1999 r. większość zadań z zakresu kultury i sztuki, finansowanych dotychczas ze środków budżetu państwa, została przekazana w gestię jednostek samorządu terytorialnego (powiat, województwo samorządowe) do realizacji jako ich zadania własne. W warunkach reformy źródłem pokrycia wydatków związanych z finansowaniem zadań w sferze kultury są dochody własne samorządów (udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, subwencja ogólna, dochody samorządowych jednostek budżetowych oraz wpływy innych samorządowych jednostek organizacyjnych, dochody z majątku, odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych, spadki, zapisy i darowizny, dochody z kar i grzywien i inne wpływy uzyskiwane na podstawie odrębnych przepisów). O przeznaczeniu tych dochodów jednostki samorządu terytorialnego decydują samodzielnie, określając w swoich uchwałach budżetowych wysokość wydatków w poszczególnych działach. Finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego zadań z zakresu kultury powinno odbywać się w zasadzie bez udziału dotacji z budżetu państwa.    Ze względu jednak na ograniczone możliwości sfinansowania przez niektóre samorządy wydatków związanych z prowadzeniem przejętych instytucji kultury w ustawie budżetowej na 1999 r. utworzono rezerwę celową na koszty wdrożenia reformy terytorialnej, w tym na zadania w dziedzinie kultury i sztuki. Dotacje z rezerwy otrzymały jednak tylko te samorządy, w których wysokość planowanych dochodów własnych nie dawała możliwości sfinansowania pełnych wydatków kalkulacyjnych oszacowanych dla przejmowanych instytucji kultury. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2000 utworzono również rezerwę celową pn. dotacje na zadania z zakresu kultury i sztuki wykonywane przez powiaty i samorządy województw (...), jednak podobnie jak w roku 1999, przekazywanie środków z budżetu państwa będzie miało jedynie charakter działań interwencyjnych. Dotację otrzymają tylko niektóre jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto uruchomienie środków tej rezerwy będzie możliwe dopiero po wejściu w życie odpowiednich regulacji prawnych.    Dla stworzenia prawnych możliwości udzielania samorządom dotacji celowej z budżetu państwa na kulturę przygotowany został projekt ustawy zmieniającej ustawę z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Umieszczony został w nim nowy przepis mówiący o tym, że z dniem 1 stycznia 2000 r. jednostki samorządu terytorialnego otrzymują: 1) dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych związanych z prowadzeniem instytucji kultury przejętych w dniu 1 stycznia 1999 r., 2) dotacje na zadania objęte mecenatem państwa w dziedzinie kultury, wykonywane przez instytucje kultury, dla których organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego. Rozwiązanie to znajduje się w ustawie zmieniającej ustawy związane z funkcjonowaniem administracji publicznej (art. 68). Przepis wykonawczy Rady Ministrów ustali zakres zadań objętych mecenatem państwa oraz szczegółowe zasady i tryb udzielania dotacji celowych na dofinansowanie zadań własnych samorządów związanych z prowadzeniem instytucji kultury i zadań objętych mecenatem państwa wykonywanych przez samorządowe instytucje kultury. W projekcie ustawy pojawił się również zapis, że minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może wspierać finansowo, w ramach mecenatu państwa, realizację planowanych na dany rok w ramach polityki kulturalnej państwa zadań prowadzonych przez instytucje kultury i inne podmioty należące do sektora finansów publicznych.    Przedstawione rozwiązania legislacyjne wydają się likwidować dostrzeżone trudności i kłopoty z dofinansowywaniem z budżetu państwa samorządowych zadań kulturowych. Nie przesądzając w tej chwili treści aktu wykonawczego Rady Ministrów, nie wydaje się jednak zasadne, by przy podziale środków przyznawanych na wyżej opisanych podstawach prawnych przydatne okazało się wypracowanie algorytmu. Ustawodawca przewiduje w ustawie, by ustalając kwoty dotacji, uwzględniono w szczególności zasady przyjęte w budżecie państwa do określenia wydatków na podobnego rodzaju zadania oraz sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. Przejściowy i interwencyjny charakter rezerwy na dofinansowanie kultury w samorządach, zupełnie inny niż przy dotacjach dla szkół, także nie pozwala na opracowanie stosownego wzoru. Przede wszystkim jednak specyfika działań kulturowych nie da się ująć w utarte schematy i zamknięte wzory.    W pierwszym roku działania reformy trudno jeszcze o stanowcze i jednoznaczne oceny systemu finansowania kultury w nowych warunkach ustrojowych. Proponowane zmiany ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a zwłaszcza nowa definicja mecenatu państwa, wprowadzają mechanizm finansowego wspierania kultury przez ministra właściwego ds. kultury i dziedzictwa narodowego wszędzie tam, gdzie pojawią się najciekawsze inicjatywy czy zagrożenia. Podstawowe jednak zasady i ustalenia dotyczące funkcjonowania kultury, które wprowadziła reforma terytorialna, także te związane z jej finansowaniem, pozostają nadal obowiązujące.    Uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie powyższych wyjaśnień.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Anna Popowicz    Warszawa, dnia 10 stycznia 2000 r.