Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zapobiegania stopniowej eliminacji polskich firm z rynku niemieckiego

   W nawiązaniu do interpelacji pana posła Józefa Oleksego z dnia 23 kwietnia 1998 r. skierowanej do prezesa Rady Ministrów w sprawie sposobu zapobiegania stopniowej eliminacji polskich firm z rynku niemieckiego przesyłam w załączeniu materiał zawierający odpowiedź na interpelację w tej sprawie.    Dotychczasowe przedsięwzięcia rządu RP dotyczące problematyki usług budowlano-montażowych polskich przedsiębiorstw na rynku RFN skierowane były na utrzymanie dotychczasowego stanu realizacji umowy polsko-niemieckiej z 1990 r. o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw celem realizacji umów o dzieło w RFN w aspekcie pogarszających się warunków jej realizacji w 1997 r. Natomiast poruszone w interpelacji niektóre zagadnienia o charakterze ogólnym, np. swobodny przepływ usług oraz siły roboczej, nie mogą być rozwiązywane na płaszczyźnie dwustronnej, lecz podczas rokowań o członkostwo w UE.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 22 maja 1998 r.   Załącznik do odpowiedzi    Umowa międzynarodowa z 31 stycznia 1990 r. o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw celem realizacji umów o dzieło w Republice Federalnej Niemiec, zawarta jeszcze przed Układem Stowarzyszenia Polski z Unią Europejską, miała m.in. stanowić wzorzec pomocy państwom Europy Środkowo-Wschodniej i wraz z innymi umowami o zatrudnieniu miała mieć charakter aktu regulującego przepływ pracowników niestowarzyszonych z Unią Europejską do krajów UE.    Obecnie umowa ta ma również istotne znaczenie gospodarcze w stosunkach dwustronnych z RFN i obrotach handlowych, w których wartość usług budowlano-montażowych w pierwszych latach obowiązywania umowy wynosiła około 15% ogólnej wartości obrotów, a w stosunku rocznym wynosiła ponad 2,5 mld DM.    W umowie została ustalona wielkość zatrudnienia średniorocznie na 35 100 osób. Przy czym strona niemiecka zastrzegła sobie prawo zmiany wysokości określanego limitu rocznego, w zależności od kształtowania się poziomu bezrobocia w RFN. Jak wykazała praktyka, w kolejnych latach ustalane wielkości zatrudnienia były zmieniane. W 1992/1993 r. limit został ustalony na 27 731 osób. W 1993/1994 r. obniżono go do poziomu 20 238 osób. Na kolejny okres obliczeniowy 1994/1995 przyznano limit w wysokości 22 560 osób, a w następnym 1995/1996 w wysokości 22 900 osób. Natomiast na 1996/1997 rok wielkość zatrudnienia obniżona została do 19 611 osób. Na 1997/1998 r. początkowo zatrudnienie pracowników polskich przedsiębiorstw zostało ustalone w wysokości 18 780 osób. Faktyczna wielkość limitu w bieżącym okresie obliczeniowym, z powodu wymuszonej redukcji, wynosi 14 817 osób.    Ad 1. W stosunkach z Niemcami kwestie obowiązku ubezpieczenia regulowane są w dwóch umowach:    1) Umowie między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysłanych przejściowo na obszar drugiego państwa z dnia 25 kwietnia 1973 r. (DzU z 1974 r. nr 42, poz. 250),    2) Umowie między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym z dnia 8 grudnia 1990 r. (DzU z 1991 r. nr 108, poz. 468).    Pierwsza z wymienionych umów respektuje zasadę podlegania ubezpieczeniu społecznemu w państwie zatrudnienia, wprowadzając jednocześnie możliwość odstąpienia od tejże zasady, tj. zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia społecznego w miejscu zatrudnienia i pozostawanie w systemie ubezpieczenia społecznego w państwie wysyłającym.    Druga umowa reguluje sprawy związane ze wzajemnym zaliczeniem okresów pracy (opłacania składek) do uprawnień emerytalno-rentowych i określa zasady udzielania świadczeń za te okresy.    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej nie ma jakichkolwiek podstaw występowania o usankcjonowanie zasady, że pracownik delegowany podlega temu systemowi ubezpieczenia społecznego, który wybrał sam ze swoim pracodawcą, gdyż zasada taka nie istnieje.    Dodać należy, iż w prawie Wspólnoty Europejskiej pracownicy wysłani podlegają przepisom państwa wysyłającego przez maksimum 12 miesięcy. Przy czym czas ich delegowania musi być z góry określony. Powoduje to, że pracownik delegowany na okres dłuższy niż 12 miesięcy od pierwszego dnia zatrudnienia podlega ubezpieczeniu społecznemu w miejscu wykonywania pracy. Natomiast pracownikowi, który nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w państwie zatrudnienia i wykorzystał wspomniany 12-miesięczny okres, nie przysługuje już zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia społecznego w miejscu wykonywania pracy i podlega on temu ubezpieczeniu od pierwszego dnia zatrudnienia.    W sytuacji pretendowania przez Polskę do struktur europejskich rząd RP ma znikome szanse dostosować przepisy obowiązujące w państwach członkowskich UE do wymagań polskich przedsiębiorców.    Ad 2. Kwestia składek do kas urlopowych nie jest objęta przedmiotowym zakresem zastosowania umów ubezpieczeniowych. Wynagrodzenie za urlop jest prawem i świadczeniem pracowniczym, a nie świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, nawet wówczas gdy forma jego udzielania ma charakter quasi-ubezpieczeniowy, ponieważ wypłata uzależniona jest od wcześniejszego wniesienia składek. A zatem, jest to kwestia związana z ustaleniami dotyczącymi zasad wynagradzania pracowników polskich przedsiębiorstw eksportowych, a nie obejmowania ich obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.    Ad 3. Ministerstwo Gospodarki reprezentuje pogląd, iż prawo swobodnego przepływu usług w relacji z krajami UE winno obowiązywać do momentu uzyskania przez Polskę członkostwa w UE. Nasze stanowisko w sprawie występujących ograniczeń w swobodnym przepływie usług było przekazywane stronie niemieckiej kilkakrotnie w formie oficjalnych pism, m.in. w październiku 1996 r., w lipcu, we wrześniu i w listopadzie 1997 r. oraz przy wręczeniu PRO MEMORIA - lipiec 1997 r. Efektywność działań Ministerstwa Gospodarki osłabia fakt wyraźnego zainteresowania tą tematyką naszego partnera, tj. Federalnego Ministerstwa Gospodarki do wspierania inicjatyw strony polskiej mających na celu rozluźnianie i zniesienie wszelkich ograniczeń w zakresie swobodnego dostępu do rynku usług na terenie Niemiec.    Ad 4. Sprawy wprowadzanych przez administrację niemiecką ograniczeń związanych z realizacją umów o dzieło oraz restrykcji wobec firm naruszających przepisy niemieckie były przedmiotem negocjacji warunków realizacji umów o dzieło na posiedzeniach polsko-niemieckiej grupy roboczej. W październiku 1997 r. zostały zmodyfikowane pod kątem złagodzenia sankcji zasady wymierzania kar za naruszanie przepisów przy realizacji umów o dzieło na terenie Niemiec. Wynegocjowano wówczas stosowanie zasady stopniowania kar, stosowanych za podobne wykroczenia, a za drobne wykroczenia wprowadzono zasadę stosowania upomnień oraz stosowania odpowiednio do wykroczeń kar pieniężnych. W przypadku kumulowania wykroczeń strona niemiecka może wykluczyć na okres jednego roku z realizacji umów o dzieło.    W końcu 1997 r. osiągnięto pewien postęp w zakresie rozwiązania problemu różnorodnej interpretacji strony niemieckiej warunków zatrudniania polskich pracowników przy montowaniu i demontowaniu stoisk targowych i wystaw. Obecnie polska firma przygotowująca stoisko targowe na terenie Niemiec może zatrudniać swoich pracowników do 12 miesięcy w ciągu roku bez zezwoleń. Pozostałe niekorzystne dla polskich firm ograniczenia będą negocjowane na posiedzeniach polsko-niemieckiej grupy roboczej w kierunku ich stopniowego eliminowania.    Ad 5. Rozbieżności w prawodawstwie polskim i niemieckim powodują trudności w przestrzeganiu przez polskie przedsiębiorstwa obowiązujących przepisów związanych z realizacją umów o dzieło na terenie Niemiec. Podczas posiedzenia polsko-niemieckiej grupy roboczej, jakie odbyło się w lutym br., z inicjatywy strony polskiej, postanowiono przygotować pakiet spraw wymagających ustalenia jednolitej interpretacji. W tym celu strony zobowiązały się do powołania zespołu składającego się ze specjalistów z zakresu prawa.    Ad 6. Porozumienie o kooperacji przemysłowej z 1979 r. nie przewiduje obowiązku uzyskiwania zezwoleń na pracę dla pracowników polskiej firmy, która zatrudnia ich przy montażu dostarczonego obiektu na terenie RFN. Strona niemiecka jednostronnie ustalając definicję gotowego obiektu ograniczyła możliwości montażu dostarczanych obiektów gotowych. W interesie polskich i niemieckich kooperantów i wzajemnej współpracy jest powrót do realizacji porozumienia z 1979 r. w określonych w tym porozumieniu warunkach. Temu celowi było poświęcone m.in. posiedzenie polsko-niemieckiej grupy roboczej, które odbyło się w Berlinie w lutym br. Strona polska wyraziła stanowczy sprzeciw wobec rozszerzenia przez stronę niemiecką wymogów obowiązujących przy realizacji umów o dzieło na prace montażowe, realizowane w ramach porozumienia z 1979 r. Ponadto Ministerstwo Gospodarki przekazało swoje stanowisko w piśmie z dnia 6 maja 1998 r. skierowane do Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych oraz do Federalnego Ministerstwa Gospodarki, w którym zaproponowano również udział Federalnego Ministerstwa Gospodarki w rozwiązaniu tego problemu.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 20 maja 1998 r.