Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożeń wynikających ze zmniejszenia środków na dodatki mieszkaniowe

   Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów przedstawiam odpowiedź na interpelację posła Jerzego Wenderlicha w sprawie dotacji celowej na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych.    Procesy przystosowania mieszkalnictwa do gospodarki rynkowej - rozpoczęte w 1989 r. - wymagały wprowadzenia szeregu zmian instytucjonalno-prawnych. Fundamentalne uregulowania w tym zakresie wprowadzone zostały ustawą z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (DzU z 1998 r. nr 120, poz. 787 i DzU nr 162, poz. 1119).    Podstawowym celem rozwiązań określonych przepisami ww. ustawy było stworzenie warunków do przeprowadzenia reformy czynszów polegającej na odejściu od dotychczas praktykowanego ustalania stawek czynszu najmu na szczeblu centralnym i przekazaniu kompetencji w tej sprawie gminom. Otrzymały one prawo do samodzielnego kształtowania wysokości stawek czynszu.    Dla ochrony lokatorów, w tym zwłaszcza znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, ustawowo ograniczono pułap stawek czynszowych do 3% wartości odtworzeniowej lokalu mieszkalnego oraz wprowadzono obligatoryjny system dodatków mieszkaniowych.    Głównym celem wprowadzenia systemu dodatków mieszkaniowych było stworzenie warunków do ekonomizacji gospodarki mieszkaniowej i umożliwienia zwiększania nakładów na konserwację i remonty zasobów mieszkaniowych, w tym głównie komunalnych, które charakteryzuje stosunkowo najwyższy stopień dekapitalizacji.    Chciałbym uprzejmie wyjaśnić, że system dodatków mieszkaniowych, kierowanych z mocy ustawy do tych gospodarstw domowych, które z racji niskich dochodów rzeczywiście potrzebują pomocy, zastąpił funkcjonujący od szeregu lat nieefektywny i niesprawiedliwy społecznie system dotacji udzielanych przez gminy do metrów kwadratowych powierzchni ich zasobów mieszkaniowych.    Uprzejmie wyjaśniam, że prawo do dodatku mieszkaniowego jest obligatoryjne i przysługuje osobom, które spełniają warunki określone przepisami ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, w tym m.in.:    - mają tytuł prawny do zajmowanych lokali,    - średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza pułapu określonego w art. 39 ust. 1 ww. ustawy,    - powierzchnia zajmowanego lokalu mieszkalnego spełnia wymogi określone w art. 42 ww. ustawy.    Przepisy ustawy określają jednocześnie sposób obliczania wysokości wypłacanego uprawnionym dodatku mieszkaniowego i wysokość wydatków na cele mieszkaniowe, które muszą oni ponieść z własnych dochodów.    Ponadto uprzejmie wyjaśniam, że stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - wypłata dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy.    Z budżetu państwa gminy, stosownie do art. 45 ust. 2 ww. ustawy, uzyskują dotacje celowe na dofinansowanie realizacji tego zadania, w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej.    Z uwagi na powyższe odnosząc się do wskazanych przez posła Jerzego Wenderlicha zagrożeń wynikających z zaplanowania w ustawie budżetowej na 1999 r. na dotacje celowe dla gmin na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych, kwoty niższej, niż planowana na ten cel w roku ubiegłym, uprzejmie wyjaśniam, że wysokość środków planowanych w danym roku na dotacje na omawiany cel nie wpływa w żaden sposób na:    - zwiększenie lub zmniejszenie liczby osób uprawnionych do dodatków mieszkaniowych i korzystających z tej formy pomocy,    - wysokość wypłacanych uprawnionym osobom dodatków mieszkaniowych,    - zwiększenie lub zmniejszenie liczby osób, które z uwagi na wysokość swoich dochodów nie będą w stanie opłacić czynszu w 1999 r.    Uprawnienia do pomocy finansowej w postaci dodatku mieszkaniowego oraz jego wysokość określają bowiem stosowne przepisy ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych,nakładając jednocześnie obowiązek finansowania wypłat dodatków mieszkaniowych na gminy, corocznie zaś planowane środki na dotację celową stanowią pomoc budżetu państwa w finansowaniu wypłat tych dodatków przez gminy.    Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych w art. 45a i 45b określa dwa warianty obliczania przez gminy zapotrzebowania na te dotacje, stwarzając gminie możliwość wyboru wariantu zapewniającego wyższą wysokość dotacji.    Wskaźnik udziału budżetu państwa w finansowaniu wypłat dodatków mieszkaniowych w całym okresie funkcjonowania systemu dodatków mieszkaniowych, tj. w latach 1994-1998, kształtował się na poziomie ok. 50%.    Ponadto uprzejmie informuję, że ww. okresie faktyczne zapotrzebowanie gmin na dotacje celowe na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych było zdecydowanie niższe od kwot planowanych na te cele w ustawach budżetowych. Zestawienie danych liczbowych zawiera tabela nr 1. Rok Plan dotacji celowej wg ustawy budżetowej (mln zł.) Faktyczne zapotrzebowanie gmin na dotacje celową (mln zł.) % wskaŸnik wykorzystania dotacji celowej (3/2) 1 2 3 4 1994 125,0 38,9 31,1% 1995 480,0 229,7 47,9% 1996 460,0 265,3 57,7% 1997 429,0 324,3 75,5% 1998 497,3 466,3*) 93,8**)    *) kwota dotacji przekazanej do budżetu wojewodów; faktyczne wykorzystanie dotacji za 1998 r. znane będzie po złożeniu przez wojewodów rocznych zbiorczych rozliczeń tej dotacji (luty br.)    **) % wskaźnik wykorzystania dotacji przy uwzględnieniu kwoty przekazanej do budżetów wojewodów    Uprzejmie informuję, że w roku 1999 nie przewiduje się wprowadzenia żadnych zmian w ustawie o najmie i dodatkach mieszkaniowych w zakresie dotyczącym zasad przyznawania i wypłacania dodatków mieszkaniowych przez gminy oraz dofinansowania tych wypłat dotacją celową z budżetu państwa.    Z uwagi na powyższe planowana w ustawie budżetowej na bieżący rok wysokość kwoty 416,1 mln zł na dotacje na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych nie powinna spowodować zmiany sytuacji osób, którym przysługuje pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego.    Prezes Urzędu Mieszkalnictwa    Sławomir Najnigier    Warszawa, dnia 28 stycznia 1999 r.