Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu prac legislacyjnych dostosowujących ustawodawstwo do nowej konstytucji

   Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie stanu prac dostosowawczych w odniesieniu do ustawodawstwa w rok po wejściu konstytucji w życie.    Zgodnie z art. 236 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 2 lat od dnia jej wejścia w życie Rada Ministrów obowiązana jest do przedstawienia Sejmowi projektów ustaw niezbędnych do stosowania konstytucji. Nie ulega zatem wątpliwości, że wspomniany obowiązek Rady Ministrów nie dotyczy wszystkich ustaw, lecz jedynie ustaw niezbędnych do stosowania konstytucji, a więc takich, których wydania konstytucja wyraźnie wymaga i bez których nie jest możliwe stosowanie odpowiednich przepisów konstytucji w praktyce.    Realizując ten obowiązek, w pierwszej kolejności dokonano szczegółowej analizy przepisów konstytucji i ustawodawstwa zwykłego w celu ustalenia wykazu ustaw niezbędnych do stosowania konstytucji. W pracach tych w pełni wykorzystano materiały i opinie Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów, a w szczególności materiały z konferencji odbytej w 1997 r. w Popowie.    Wyniki tych prac wskazują, że w wykonaniu obowiązku z art. 236 ust. 1 konstytucji należy opracować lub znowelizować około 40 ustaw zwykłych. Do chwili obecnej rząd przygotował następujące projekty ustaw:    1. Ustawy ogłoszone:    1) art. 34 konstytucji - ustawa o zmianie ustawy o obywatelstwie (DzU nr 106, poz. 668 - w tzw. ustawie kompetencyjnej), rozpatrywany jest także senacki projekt ustawy o obywatelstwie,    2) art. 70 ust. 4 konstytucji - ustawa o pożyczkach i kredytach studenckich (DzU nr 108, poz. 685),    3) ustawy wymienione w art. 15, 152, 153, 164, 169 i 172 konstytucji:    - ustawa o samorządzie województwa (DzU nr 91, poz. 576),    - ustawa o administracji rządowej w województwie (DzU nr 91, poz. 577),    - ustawa o samorządzie powiatowym (DzU nr 91, poz. 578),    - ustawa - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (DzU nr 95, poz. 602),    - ustawa o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (DzU nr 96, poz. 603).    2. Projekty ustaw skierowanych do Sejmu:    1) art. 20, 22 - projekt ustawy - Prawo o działalności gospodarczej,    2) art. 88 ust. 2 i art. 94 - projekt ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych w dziennikach urzędowych oraz o wydawaniu tych dzienników,    3) art. 117 - projekt ustawy o zasadach użycia sił zbrojnych poza granicami RP,    4) art. 118 ust. 2 - projekt ustawy o trybie postępowania w sprawie inicjatywy ustawodawczej obywateli,    5) art. 216 ust. 1 - projekt ustawy o finansach publicznych,    6) art. 216 ust. 1 - projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.    3. Projekty ustaw znajdujące się w końcowym etapie prac rządu:    1) art. 72 ust. 4 - projekt ustawy o rzeczniku praw dziecka,    2) art. 89 ust. 3 - projekt ustawy o umowach międzynarodowych,    3) art. 117 - projekt ustawy o zasadach pobytu i przemieszczania się obcych wojsk na terytorium RP.    Należy także zaznaczyć, że już Sejm poprzedniej kadencji uchwalił niektóre ustawy niezbędne do stosowania konstytucji, tj. ustawę o Trybunale Konstytucyjnym (art. 147 konstytucji) oraz nowelizację ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (art. 180 ust. 2 i 5 konstytucji).    Ponadto w toku prac sejmowych znajdują się, wniesione z inicjatywy prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, projekty regulujące problematykę stanów nadzwyczajnych (art. 228 konstytucji) oraz poselski projekt ustawy o sejmowej komisji śledczej (art. 111 ust. 2 konstytucji). Okoliczność ta wymaga podkreślenia, jako że obowiązek nałożony na Radę Ministrów przepisem art. 236 ust. 1 konstytucji nie wyłącza inicjatywy ustawodawczej innych podmiotów, w tym w szczególności w sprawach projektów regulujących problematykę, która zwyczajowo nie była regulowana z inicjatywy Rady Ministrów. Z tych względów należy przyjąć, iż Rada Ministrów, zajmując pozytywne stanowisko wobec prezydenckich lub poselskich projektów ustaw, wypełnia ten obowiązek.    Wykonanie przez rząd obowiązków określonych w art. 236 i 241 konstytucji, zgodnie z dyspozycją prezesa Rady Ministrów, jest obecnie traktowane przez rząd jako zadanie priorytetowe. Przyjęty został ramowy harmonogram działań w tym zakresie. Członkowie Rady Ministrów oraz kierownicy urzędów centralnych zobowiązani zostali, zgodnie z właściwością, do przygotowania i skierowania do uzgodnień międzyresortowych, w terminie do dnia 15 grudnia br. pozostałych projektów ustaw wypełniających dyspozycję art. 236 ust. 1 konstytucji.    Wśród projektów tych są m.in.:    1) art. 20 - projekt ustawy o komisji trójstronnej do spraw społeczno-gospodarczych,    2) art. 52 ust. 5 - projekt ustawy regulującej problematykę stwierdzania polskiego pochodzenia,    3) art. 63 - projekt ustawy o trybie rozpatrywania petycji, wniosków i skarg,    4) art. 65 - projekt ustawy o wynagrodzeniu minimalnym,    5) art. 134 ust. 6 - o zwierzchnictwie prezydenta RP nad siłami zbrojnymi,    6) art. 216 ust. 2 - projekt ustawy o nabywaniu, zbywaniu i obciążaniu nieruchomości, udziałów i akcji przez skarb państwa, Narodowy Bank Polski lub inne państwowe osoby prawne,    7) art. 217 ust. 4 - projekt ustawy o zasadach i trybie zaciągania pożyczek,    8) art. 217 ust. 5 - projekt ustawy o sposobie obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto oraz państwowego długu publicznego,    9) art. 218 - projekt ustawy o organizacji skarbu państwa,    10) art. 236 ust. 2 - projekt ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.    Należy także zwrócić uwagę, że z dniem wejścia w życie konstytucji centralne organy administracji rządowej utraciły uprawnienia do wydawania, w wykonaniu upoważnień ustawowych, zarządzeń o charakterze normatywnym. Wynikająca z konstytucji wyłączność formy rozporządzeń spowodowała pilną konieczność dokonania ustawowych zmian wszystkich upoważnień do wydawania zarządzeń normatywnych przez centralne organy administracji państwowej poprzez zmianę formy aktu na rozporządzenie oraz zmianę organu centralnego odpowiednio na Radę Ministrów, prezesa Rady Ministrów lub ministra. Informuję, iż w wykonaniu tego obowiązku rząd opracował szereg projektów ustaw, w których dokonano zmian w zakresie upoważnień ustawowych do wydawania aktów wykonawczych, w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania dziedzin regulowanych tymi ustawami.    Należą do nich w szczególności projekty:    1) ustawy o zmianie ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi,    2) ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny,    3) ustawy o zmianie ustawy o badaniach i certyfikacji,    4) ustawy Prawo własności przemysłowej,    5) ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich,    6) ustawy o giełdach towarowych i domach składowych,    7) ustawy o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej,    8) ustawy o samorządach zawodowych: architektów, inżynierów budowlanych oraz urbanistów,    9) ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,    10) ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Celnej,    11) ustawy o zmianie ustawy o statystyce publicznej,    12) ustawy o służbie cywilnej,    13) ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu,    14) ustawy o zmianie ustawy o kształtowaniu środków na wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw,    15) ustawy o bezpieczeństwie morskim,    16) ustawy Prawo lotnicze,    17) ustawy o żegludze śródlądowej,    18) ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa,    19) ustawy o nawozach i nawożeniu,    20) ustawy o zmianie ustawy o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe,    21) ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym,    22) ustawy z dnia 23 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o usługach turystycznych (DzU nr 113, poz. 714).    Trwają intensywne prace zmierzające do zebrania i oceny aktów wykonawczych w celu wykonania dyspozycji art. 241 ust. 6 konstytucji. W celu wykonania tego przepisu aktualnie przygotowywane są wykazy uchwał Rady Ministrów dotyczących działania poszczególnych resortów, zarządzeń ministrów i innych organów administracji rządowej, które wymagają zastąpienia przez rozporządzenia, oraz wykazu aktów normatywnych ministra i podległych mu kierowników urzędów centralnych, wydanych przed wejściem w życie konstytucji, które stają się uchwałami albo zarządzeniami w rozumieniu art. 87 ust. 2 konstytucji. Analizowane i weryfikowane są wykazy już przygotowane przez poszczególne ministerstwa i urzędy centralne. W wyniku tych prac rząd przygotuje projekt ustawy (ustaw), o której mowa w art. 241 ust. 6 konstytucji.    Rada Legislacyjna przy Prezesie Rady Ministrów na bieżąco opiniuje m.in. projekty ustaw pod kątem ich zgodności z konstytucją, analizuje i rozstrzyga wątpliwości interpretacyjne pojawiające się w wykonaniu art. 236 konstytucji. W toku prac legislacyjnych rządu w pełni wykorzystywane są przedmiotowe opinie i uwagi, w tym również propozycje w zakresie organizacji i terminów realizacji kolejnych etapów prac.    Oceniając dotychczasowy postęp prac, stwierdzić należy, że rząd pana premiera Jerzego Buzka w pierwszym roku swojego funkcjonowania, pomimo skupienia wysiłków legislacyjnych na przygotowaniu czterech wielkich reform społeczno-ustrojowych, równolegle prowadził intensywne prace nad wykonaniem obowiązku określonego w art. 236 ust. 1 konstytucji. Obecnie prace te uznane zostały za priorytet w pracach rządu, znajdują się pod stałym nadzorem prezesa Rady Ministrów i nie istnieje zagrożenie niedotrzymania dwuletniego terminu przedłożenia Sejmowi wszystkich niezbędnych projektów ustaw.    Pragnę poinformować, że rząd, na początku przyszłego roku, przedstawi Wysokiej Izbie kompleksową informację o procesie dostosowania prawa do konstytucji w zakresie określonym przepisami art. 236 i 241 konstytucji.    Minister    Wiesław Walendziak    Warszawa, dnia 19 listopada 1998 r.